سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
147
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
عبادت نهاده شدهاند و آنها را طواف ميكردند و دست بر آنها ميماليدند و تقرب ميجستند چون اسلام آمد و خانه كعبه را از بتان پاك نمود آن دو بت را بشكستند و مسلمانان بين صفا و مروه سعى نميكردند زيرا كه آن را نوعى از شرك و سنت جاهليت ميپنداشتند اين بود كه خداى متعال آيه فرستاد إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ . « عبد اللَّه عباس » 2 - در جاهليت اهل مكه در بين صفا و مروه صداى جنيان ميشنيدند و مردم آنجا را طواف نميكردند وقتى ديدند رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلّم در آنجا سعى مىكند گفتند يا رسول اللَّه اينجا جاى جنيان و ديوان و عمل بتپرستان است اين بود كه خداوند آيه فرستاد كه سعى در آنجا از جمله عبادات و اركان حج است . « سدى » 3 - اهل تهامه كه يك طائفهاى از عربند در آنجا سعى نميكردند اين بود كه آيه آمد كه سعى بين صفا و مروه يكى از اركان حج و داخل مناسك است . « قتاده » تا آنجا كه گفته اكنون بين علما گفتگو است شافعى و مالك و احمد و اسحاق سعى بين صفا و مروه را از فرائض و واجبات حج ميدانند . و گويند كسى كه نكرد بايد قضا كند حتى اگر از مكه بيرون رفته برگردد و بجا آورد . رأى ابو حنيفه و سفيان ثورى و ابو يوسف و محمد چنين است كه بفديه و قربانى ميتوان جبران نمود و برگشتن و قضا كردن لازم نيست لكن قضا كردن بهتر است و انس و مالك و عبد اللَّه زبير و عطا و مجاهد سعى بين صفا و مروه را سنت و مستحبّ ميدانند و گويند در قرائت عبد اللَّه عباس و شهر بن حوشب و عبد اللَّه مسعود آيه چنين است ( فلا جناح عليهما ان لا يطوف بهما ) اينها فتاوى و آراء مجتهدين و فقهاء اهل تسنن و سنيها است . لكن مذهب اهل بيت چنين است كه سعى بين صفا و مروه ركنى از اركان حج است هر كس نكند حج وى صحيح نيست و بايست به اين كيفيت بجا آرد كه هفت بار بين صفا و مروه مرور كند و از صفا بگيرد و بمروه خاتمه دهد ، و چون از كوه صفا پائين آيد مستحبّ است هروله كند يعنى خود را تكان دهد و گويد « رب اغفر و ارحم و تجاوز عما